بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 The Outlook of Markazi Province in Ancient Times چشم انداز استان مرکزی در دوران باستان 6 20 711106 FA علی اصغر میرزایی دکتری تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه اراک Journal Article 2024 02 12 The present paper briefly investigates the history of Markazi Province during ancient periods with reference to historical texts and archeological explorations. The findings of this study indicate that, based on existing prehistoric fossils, this Province was a water-rich region and an appropriate environment for human residence during prehistory. However, the fact that, in contrast to pre-history, some of the areas in this Province were not inhabited until the Arsacid Period requires some more scrutiny and research. Since this region was located in the vast realm of the Median Empire and on a commercial caravan-using highway which started from Khorasan and the East and, after passing through Hamedan, ended in Mesopotamia, it played a significant role in the commercial and military decisions made by pre-Islam rulers. During the last centuries of the Sassanid period, through constructing several fortresses and fire temples, this place turned into an important residential and religious region. مقاله حاضر با روش تاریخی- توصیفی و با تکیه بر متون تاریخی و کاوش های باستان شناسی به بررسی اجمالی تاریخ استان مرکزی در دوران باستان می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که سنگ نگاره های پیش از تاریخ این منطقه را منطقه ای پرآب و زیستگاهی مناسب برای سکونت انسان پیش از تاریخ معرفی می کنند، با این حال غیر مسکونی بودن برخی مناطق تا دوران پادشاهی اشکانی در قیاس با دوران پیش از تاریخ قابل تأمل و نیازمند تحقیق بیشتر است. قرار گرفتن درگستره ماد بزرگ و شاهراه تجاری- کاروانی که از خراسان و شرق آغاز و پس از گذر از همدان به میان رودان پایان می یافت اهمیت منطقه را در تصمیم های تجاری و نظامی حاکمان پیش از اسلام دو چندان می ساخت. این منطقه در سده های پایانی دوران ساسانی با ایجاد دژها و آتشکده های متعدد به یکی از مراکز مهم سکونت گاهی و دینی این دوران تبدیل گردید.

https://is.iranology.ir/article_711106_a130e7885256774f849cf8dbd17aa99f.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 Report of the Findings of the First Season of Archeological Excavations in Ghal’ah Ghalandaran Hill in Shazand County گزارش نتایج نخستین فصل کاوش باستان شناختی تپه قلعه قلندران شهرستان شازند 21 43 711113 FA احمدعلی اسدی استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه هنر شیراز Journal Article 2024 02 12 The hill of Ghal’ah Ghalandaran is located in Shazand County in Markazi Province midway between Arak and Borujerd. The area of this hill is about 10,000 m2; its height is about 8 m from its surrounding land, and it has a relatively circular shape. The results of the first season of archeological excavations on the hill, which were finished in 2016, demonstrate that Ghal’ah Ghalandaran Hill is mostly a huge adobe platform which was erected with the purpose of building a palace or perhaps a state building. Based the reports of stratigraphy workshops, the constructors initially erected an earthy hill with alternative layers of clay, sand, and gravel with a height of four meters, on which they built an adobe platform with a 250 cm diameter. Available proofs also indicate that there was once a 40×50 m building in the northwest-southeast longitudinal direction on the adobe platform. The chronological study of this platform and the related structure shows that the discovered pottery artefacts between the adobe layers and the other findings belong to the Achaemenid period or before that (Median Period). Nevertheless, an accurate chronology of the hill demands more laboratory research. Apart from the mentioned potential periods, another human residence period has been identified on the hill which, based on clayware findings (particularly golden clayware), is related to the Middle Islamic period. In fact, after the Median structure was abandoned, Ghal’ah Ghalandaran Hill remained deserted for at least 1,500 years and, then, was used again during the Islamic period. تپه «قلعه قلندران » در شهرستان شازند استان مرکزی و در میانه راه اراک به بروجرد قرار گرفته است. تپه دارای مساحتی در حدود یک هکتار و بلندایی در حدود 8 متر از سطح زمین های اطراف و به شکل نسبتاً دایره ای است. نتایج فصل یکم کاوش باستان شناختی تپه که در تابستان 1395 به انجام رسید، بیانگر این است که بخش اعظم تپه قلندران، یک سکوی عظیم خشتی است که با هدف ساختن یک کاخ و یا (با احتمالی کمتر) یک بنای حکومتی ایجاد شده است. بر اساس نتایج به دست آمده از کارگاه های لایه نگاری، در ابتدا یک تپه خاکی با لایه های متناوب خاک رس و شن و ماسه به ارتفاع چهار متر ایجاد و سپس بر روی تپه خاکی مذکور سکوی خشتی بزرگی به ضخامت دو و نیم متر ساخته شده است. همچنین شواهد نشانگر آن است که بنایی به ابعاد تقریبی 40 در 50 متر با جهت طولی شمال غربی جنوب شرقی بر روی سکوی خشتی مذکور وجود داشته است. بررسی گاهنگاری سکوی خشتی و بنای مرتبط با آن نشان می دهد که سفال های به دست آمده در بین سطوح خشت و برخی یافته های دیگر به دوره تاریخی هخامنشی و یا پیش از آن (دوره ماد)، تعلق دارند. با این حال گاهنگاری دقیق تپه نیازمند پژوهش های آزمایشگاهی است. به جز دوره های احتمالی ذکر شده، یک مرحله سکونتی دیگر بر سطح تپه شناسایی شده است که بنا بر شواهد سفالی (به ویژه سفال های زرین فام) به دوره اسلامی میانه مربوط می شود. در واقع پس از متروک شدن بنای دوره مادها، تپه قلندران به مدت دست کم 1500 سال متروک باقی ماند و سپس در دوره اسلامی مجدداً مورد استفاده قرار گرفت. https://is.iranology.ir/article_711113_96d0d4777b297ff63d97ce0f16e58475.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 Spread of the Culture of Kura-Araxes ( Yaniq) in the West of Markazi Province گستره فرهنگ کورا- ارس (یانیق) در غرب استان مرکزی 44 66 711115 FA غلام شیرزاده دانشجوی دکترای باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی (نویسنده مسئول) غفور کاکا سرپرست هیئت کاوش باستان شناسی تپه سرسختی منیره محمدی کارشناسی باستان شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2024 02 12 Because of the existence of different cultures and the lack of related solid archeological studies in the Iranian Plateau, the Bronze Period is one of the less known periods of prehistory there. One of the cultures attributed to this period is the Kura-Araxes culture, which spread in vast areas of the northwest and west of the Iranian Plateau and some parts of its center. However, the details of the nature of this culture and the quality of its spread in this plateau are not yet available. The conducted archeological investigations confirm the existence of this culture in the central and western parts of the plateau of Iran and the central Zagros region. In the course of the archeological studies carried out in 2007-2008 and 2014 in the west of Markazi Province, nine large residential areas in relation to the Kura-Araxes culture were identified on the banks of Qareh Chai River. These areas include Agh Tappeh, Savarabad Tappeh, Ghal’ah Sarsakhti Tappeh, Chezan Tappeh, Far Tappeh, Shur Tappeh, Do Gol Zard Tappeh, Mazra’eh Khatun Tappeh, and Adineh Masjid Tappeh. The great vastness and height of these areas (particularly Agh Tappeh and Sarsakhti Tappeh) could indicate the existence of different layers of human residence and dense architecture of prehistory there. In this paper, the authors have tried to explore the importance of different forms of human residence in Kura-Araxes during prehistory while clarifying the place of Kura-Araxes culture in the west of Markazi Province as one of the junctions linking the cultures of the center of the Iranian Plateau to Central Zagros. دوره مفرغ به دلیل وجود فرهنگ های متفاوت و نبود پژوهش های باستان شناسی منسجم، یکی از دوره های کمتر شناخته شده در پیش از تاریخ فلات ایران محسوب می شود. یکی از فرهنگ های منسوب به این دوره، فرهنگ کورا- ارس است که از اواخر هزاره چهارم ق.م تا اواخر هزاره سوم ق.م در بخش وسیعی از شمال غرب، غرب و بخش هایی از مرکز فلات ایران گسترش یافته است. با این حال، تاکنون جزئیات مبسوطی از این فرهنگ و قبض و بسط آن در داخل فلات ایران ارائه نشده است. بررسی های باستان شناسی انجام شده وجود این فرهنگ را در بخش های مرکزی و غربی فلات ایران و زاگرس مرکزی تأیید کرده است. طی بررسی های باستان شناسی انجام گرفته در سال های 1386 و 1387 و 1393 در غرب استان مرکزی، نُه (9) محوطه استقراری بزرگ شامل آق تپه، تپه سوارآباد، تپه قلعه سرسختی، تپه چزان، تپه فر، شورتپه، تپه گل زرد، تپه مزرعه خاتون و تپه آدینه مسجد در رابطه با فرهنگ کورا- ارس واقع در حاشیه رودخانه قره چای شناسایی شد. وسعت و ارتفاع زیاد محوطه های مذکور (به خصوص آق تپه و سرسختی) می تواند دال بر وجود لایه های استقراری و معماری متراکم پیش از تاریخ باشد. در این نوشتار سعی شده تا ضمن تبیین جایگاه فرهنگ کورا- ارس در غرب استان مرکزی به عنوان یکی از نقاط اتصال فرهنگ های مرکز فلات ایران با زاگرس مرکزی اهمیت استقرارهای کورا- ارس مربوط به این دوره مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرد.

https://is.iranology.ir/article_711115_7c51ada599bc27c637ff832d217d9f32.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 Role of Coins in Recognizing the Place of Karaj Abu Dolaf City in 321-324 AH نقش سکه ها در بازشناسی جایگاه شهر کرج ابَودُلفَ در فاصله سال های 321 - 324 ه.ق 67 81 711121 FA یوسف افتخاری پژوهشگر تاریخ و سکه شناسی؛ دکترای مهندسی مکانیک دانشگاه بیرجند Journal Article 2024 02 12 The present study elaborates on the significance of Karaj Abu Dolaf City during the reign of synchronous rulers in Iran. The findings of this study reveal that this city was of particular importance to seekers of power who intended to dominate the center of Iran. During four years (321-324 AH) four different Abbasid and Iranian rulers minted coins there, which is unprecedented at least in the history of Iran, signifies the presence of chaos in its central areas, and highlights the strategic significance of Karaj Abu Dolaf at that time. Due to its location midway between Isfahan and Hamadan as well as its easy access to Rey, this city played a vital role in the policies of the warring rulers in Persian Iraq, and the seizure of this city guaranteed and consolidated the dominance of the victorious side over central Iran. This study was carried out following a historical-descriptive approach and based on available historical and Numismatics documents and sources. این پژوهش به تبیین اهمیت شهر کرج اَبودُلَف در دوران حکومت های متقارن در تاریخ ایران اختصاص دارد. یافته های پژوهش نشان می دهد که شهر کرج ابودلف از اهمیت ویژه ای برای مدعیان قدرت جهت چیرگی بر مرکز ایران برخوردار بوده است تا جایی که در طی چهار سال (از سال های 321 تا 324 ه.ق) چهار فرمانروای مختلف عباسی و ایرانی در آن دیار سکه زدند که این موضوع دست کم در تاریخ ایران بی نظیر است و نشان از آشوب در نواحی مرکزی ایران و همچنین اهمیت راهبردی ویژة شهر کرج ابودلف دارد. این شهر به دلیل جای گیری در میانه شاهراه اصفهان به همدان و نیز دسترسی آسان به ری برای طرفین جنگ های محلی عراق عجم نقشی حیاتی داشته و تسخیر آن، تسلط فاتح بر ایران مرکزی را تضمین و تثبیت می کرد. این پژوهش با رویکردی تاریخی- توصیفی و بر اساس منابع نوشتاری و سکه شناسی نگاشته شده است.

https://is.iranology.ir/article_711121_fa99d7b4551269783617e9b3de581080.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 A Study of the Great Khorasan Road in Markazi Province بازشناسی راه بزرگ خراسان در استان مرکزی 82 106 711123 FA اسماعیل شراهی کارشناس ارشد باستان شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی Journal Article 2024 02 12 The present study examines the Great Khorasan Road (Khorasan Highway) and its caravanserais in the Markazi Province. Through benefiting from historical and geographical sources and archeological studies and excavations, the researcher aims to answer the two questions of through which cities in Markazi Province this highway passed, and what the political and economic place of Markazi Province was during different periods in relation to Khorasan Highway. The findings of the study indicate that Markazi Province and, particularly, its northern regions in the present Saveh and Zarandieh counties played a significant role in relation to this highway from the pre-Islamic period until the Safavid era. The caravanserais in Dokan, Susan Naqin, Doudabad, Mosaddeqan, Rozeh, Darouz, Vabarveh, and Mashkuye, located before and after Saveh, were among the most important roadside inns which, based on the addresses given in related sources, must have all been located in Markazi Province and in Nowbaran, on Saveh Plain, and on the way between Saveh and the present day Tehran. Among them, four villages, including Mosaddeqan, Susan Naqin, Doka, and Darouz, can be located in Nowbaran region. Susan Naqin has remained under the same name there; however, Mosaddeqan, Dokan, and Daruz exist under the names of Mazlaqan, Dokhān, and Daruzan, respectively, all near the city of Nowbaran, on the way from Hamedan to Saveh. Following a descriptive-analytic approach, this research was conducted based on library and field studies. موضوع پژوهش حاضر، بازشناسی راه بزرگ خراسان و منزلگاه های آن در استان مرکزی است. با بهره برداری از متون تاریخی و جغرافیایی و بررسی ها و کاوش های باستان شناسی، هدف پژوهشگر پاسخگویی به این پرسش است که این شاهراه از کدام شهرهای استان گذر می کرده و جایگاه سیاسی و اقتصادی استان مرکزی در ادوار مختلف در رابطه با راه بزرگ خراسان چه بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که استان مرکزی و به خصوص نواحی شمالی این استان در محدوده های فعلی دو شهرستان ساوه و زرندیه نقش مهمی در این راه از پیش از اسلام تا دوره صفوی ایفاء می کردند. منزلگاه های دکان، سوسن نقین، داودآباد، مصدقان، روذه، دروذ، وبروه و مشکویه قبل و بعد از ساوه از جمله مهم ترین منزلگاه ها در مسیر راه بزرگ خراسان بودند که بر اساس فاصله های بیان شده در منابع باید همگی در استان مرکزی و در منطقه نوبران، دشت ساوه و حدفاصل ساوه و تهران فعلی قرار گرفته باشند. در این میان چهار روستا به نام های مصدقان، سوسن نقین، دکان و دروذ را می توان در منطقه نوبران ردیابی نمود. سوس ننقین به همان اسم در منطقه باقی است اما مصدقان، دکان و دروذ را می توان تحت عناوین مزلقان، دخان و دروزان که همگی در نزدیکی شهر نوبران و در مسیر راه همدان به ساوه قرار گرفته اند شناسایی کرد. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانه ای و میدانی انجام شده است.

https://is.iranology.ir/article_711123_b40a1393ac235c7eb883000d85e264d4.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 A Study of Aqueducts in the Old Waterworks of Arak City مطالع قنات ها در شبک آبرسانی طرح قدیم شهر اراک 107 120 711124 FA ندا انصاری دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی )گرایش ایران اسلامی(دانشگاه دولتی بوعلی سینا )نویسنده مسئول مهتاب غلامی دانش آموخته کارشناسی ارشد ایران شناسی، دانشگاه دولتی یزد Journal Article 2024 02 12 The present paper examines the process of the formation and development of Arak during the Qajar Period. Following a descriptive-analytic approach and through field studies, it also explores the waterworks of arak during the same period. Unlike the other cities of Iran, which were gradually expanded over time, Arak was built based on specific engineering plans and designs. This city is a good example of Qajar Urbanism, which, while observing the traditional models of Iranian urbanism, also benefitted from the specific features of western architecture. The primary texture of the city enjoys a checkered format, and the streets are constructed perpendicular to each other. The bazar separates the two main initial quarters of the city from each other, and the urban structures of the city are equally distributed in its quarters. One of such urban structures is the accurate waterworks system of the city, which was designed prior to building the city. During the Qajar Period, aqueducts (qanats) were among the most important irrigation sources of Arak. In this period, there were six aqueducts including City Aqueduct (Qanat-i Sepahdari, Vaziri Qanat, Khan Hakem Qanat, Ab Deh Qanat, Azad Qanat of Marzabad, Mostofi Qanat (Arbabi Qanat), Haj Agha Hossein Qanat (Khakbaz Qanat). مقاله حاضر به بررسی شکل گیری و توسعه شهر اراک در دوره قاجار می پردازد و با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و مطالعات میدانی، شبکه آبرسانی اراک را در این دوره مورد مطالعه قرار می دهد. شهر اراک، برخلاف سایر شهرهای ایران که به مرور زمان گسترش یافته اند، با نقشه و الگوی مشخص مهندسی ساخته شده است. این شهر نمونه خوبی از شهرسازی قاجاریه است که با رعایت کردن الگوهای شهرسازی سنتی ایرانی از ویژگی های معماری غربی نیز بهره گرفته و بافت اولیه شهر به صورت شطرنجی و خیابان های عمود بر هم ساخته شده است. بازار دو محله اصلی اولیه شهر را از هم جدا می کند و ساختارهای شهری اراک به صورت برابر در محله ها پخش شده اند. یکی از این ساختارهای شهری سیستم آبرسانی دقیق شهر است که پیش از ساخت شهر مورد توجه واقع شده است. در دوره قاجار قنات ها مهم ترین منابع آبرسانی بودند و در این دوره شاهد 7 رشته قنات هستیم که عبارتند از: «قنات شهر (قنات سپهداری)» ، «قنات وزیری» ، «قنات خان حاکم» ، «قنات آب ده» ، «قنات آزاد مرزآباد» ، «قنات مستوفی (قنات اربابی)» ، «قنات حاج آقاحسین (قنات خاکباز)».

https://is.iranology.ir/article_711124_dbe46536bb934fe73fef59caf8551948.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 Ancient Water Rituals in Markazi Province آیین های کهن آب در استان مرکزی 121 138 711132 FA غلامعلی ولاشجِردی فراهانی کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی اراک Journal Article 2024 02 13 The present study investigates the ancient water rituals in Markazi Province and aims to respond to the question of how the rituals glorifying water affect the local identify of the region, people’s solidarity, protection of spiritual heritage, and unity of generations in this regions. The findings of the study indicate that certain ancient rituals, such as Chemche-Galin, Tirgan, Arousiy-e Qanat (Wedding of the Aqueduct), determining the female or male nature of the water of aqueducts, Arous-e Ab (Water Bride), placing an upside down shovel under a downpipe, placing a shovel in the waterways of houses, and Bil-gardani (turning some tied-together long shovels in each hand over the head), have granted a magical nature to water in the minds of the people living there. From another point of view, water and the desire for it themselves are the origins of various rituals signifying the fear of drought more than anything else. Water has healing effects, and the locals respect springs and view the trees beside them as the symbols of greenness and holiness. The common roots of water rituals can also be observed in other regions of Iran. Changing the water of small pools and cisterns, presence of water in Sofreh Aghd (an elaborately decorated wedding spread), Haft-sin (an arrangement of seven symbolic items whose names start with the letter pronounced as “seen” at Nowruz), and similar customs all demonstrate Iranians’ ”س“ belief in water’s being animate and playing a significant role in increasing everyday blessings. پژوهش حاضر به بررسی آیین های کهن آب در استان مرکزی می پردازد و می کوشد به این پرسش پاسخ دهد که آیین های نکوداشت آب در استان مرکزی چه تأثیری بر هویت بومی منطقه، همبستگی مردم، حفظ میراث معنوی و پیوند نسل ها داشته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که آیین های کهن آب مانند چمچه گلین، تیرگان، عروسی قنات، تعیین ماده و نر بودن آب قنات ها، عروسِ آب، بیل وارونه زیر ناودان، قرار دادن بیل در آبراه خانه ها و بی لگردانی باعث شده اند که آب برای مردم همواره از سرشتی جادویی برخوردار باشد. از نگاه دیگر، آب و تمنای آن خود خاستگاه آیین های گوناگونی است که در تمام آنها ترس از خشکسالی بیش از هر چیز به چشم می خورد. آب خاصیت درمانی دارد و در باور عمومی چشمه ها مورد احترامند و درختان کنار چشمه ها نماد سبزی و تقدس اند. ریشه های مشترک آیین های آب در سایر نقاط ایران نیز قابل مشاهده است. تعویض آب حوض ها و آب انبارها، حضور آب در سر سفره عقد، هفت سین و سنن مشابه همه نشانگر باور به جاندار بودن آب و نقش آن در افزونی برکت دارد.

https://is.iranology.ir/article_711132_8264fe1d64a28ca1437e6d1d5b0d4046.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 Ta’ziyeh and Ta’ziyeh-Khani in Markazi Province تعزیه و تعزیه خوانی در استان مرکزی 139 172 711133 FA اسماعیل مجللی کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی اراک Journal Article 2024 02 13 The present study investigates the Ta’zieh (mourning) ritual in the cities and villages of Markazi Province and the performance of traveling Ta’zieh or passion play in the city of Arak. This study was conducted using the library method and based on related oral reports and written documents. It is worth mentioning that the Ta’zieh tradition is performed in Arak similar to the way it is performed in other corners of Iran. The history of this ritual in Arak goes back to the date of establishing this city during the reign of Fathali Shah Qajar. However, it was previously performed in the villages surrounding Arak, from which no written records, possibly except for Ta’zieh texts, are available. Between 1962-1981, Ta’zieh was not performed openly and in public in this city and was, in fact, forbidden there. Nevertheless, since 1981 Ta’ziyeh and Shabih Khani (lamentation) are officially performed in their traditional forms in Arak. پژوهش حاضر سنت تعزیه در سطح شهرها و روستاهای استان مرکزی و همچنین اجرای تعزیه سیار شهر اراک را مورد بررسی قرار می دهد. روش تحقیق به شیوه کتابخانه ای است و اطلاعات مورد نیاز بر اساس مستندات کتبی و شفاهی جمع آوری شده است. این نکته قابل ذکر است که تعزیه در اراک همان است که در سایر نقاط کشور مرسوم است. سابقه تعزیه در شهر اراک را می توان همزمان با تأسیس شهر اراک دانست (دوران فتحعلی شاه قاجار) و سابقه آن قبل از تأسیس اراک را می توان به روستاهای اطراف نسبت داد که از آنها هم شاید اسناد مکتوبی به جز نسخ تعزیه در دست نباشد. تعزیه در اراک از سال 1341 تا 1360 به صورت عمومی اجرا نمی شده و با ممنوعیت مواجه بود، اما از سال ۱۳۶۰ اجرای مجالس تعزیه و شبی هخوانی به صورت سنتی و رسمی در اراک سر و سامان یافت.

https://is.iranology.ir/article_711133_d920ccb9adc83f22953b1ea87e7a4b0b.pdf

بنیاد ایران شناسی مطالعات ایران شناسی ۲۴۷۶_۲۹۸۹ 5 2 2019 08 23 Arak: Early Days اراک: روزهای نخست 173 191 711134 FA ولی الله شمشیربندی کارشناسی تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 2024 02 13 After the downfall of Zand Dynasty and the rise of the Qajar Kings, Luri tribes, who feuded with them, frequently troubled the new government. The attackers, initially because of poverty and, later, due to jealously, continually threatened the central government through committing murder or looting different regions. By establishing the Soltan Abad Fortress in Arak, Lieutenant General Eraq (Yusef Khan-e Gorji) tried to drive the hostiles and stop their invasions in the center of Iran. Moreover, through counseling with the heads of tribes and local ethnic groups, Yusef Khan built a new city in the south of Farahan plain; a city with brick buildings and curbed pathways, which turned into one of the active cities of central Iran in less than 10 years. During a short time, 50 carpet weaving companies were established in this city and, finally, Arak turned into the economic center and connecting cross road of Iran. پس از سقوط حکومت زندیه و روی کار آمدن قاجاریان، اقوام لر که با آنها دشمنی م یورزیدند، مکرراً برای سلسله جدید مزاحمت ایجاد می کردند. مهاجمان در آغاز به سبب تنگی معیشت و بعدها از روی حسادت هر ساله با قتل و غارت امنیت دولت مرکزی را مورد تهدید قرار می دادند. سپهدار عراق(یوس فخان گرجی) با احداث پادگان شهر سلطان آباد اراک کوشش می کرد تا مانع چپاول و حضور آن ها در مرکز ایران شود. با مشورت سران قبایل و اقوام محلی، یوس فخان شهر جدیدی در جنوب دشت فراهان ایجاد کرد، شهری مدرن با ساختمان های آجری و گذرگاه های جدول بندی شده که در کمتر از 10 سال تبدیل به یکی از شهرهای فعال ایران مرکزی شد. در مدت کوتاهی 50 کمپانی تولید فرش در این شهر دایر شد و نهایتاً اراک مبدل به قطب اقتصادی و چهارراه ارتباطی ایران شد.

https://is.iranology.ir/article_711134_33be47786146b5f0aef1932f781f88a3.pdf