بنیاد ایران شناسیمطالعات ایران شناسی۲۴۷۶_۲۹۸۹4420190220History of Sufism in the Mongol Period in Iranسیر تصوف در عصر مغول620711287FAذکراللهمحمدیدانشیار گروه تاریخ دانشگاه الزهرامحسنسلطانیدانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه بین المللی اما مخمینی (ره) (نویسنده مسئول)Journal Article20240218Mongols’invasionof Iran resulted in the spread of insecurity, destruction of civilizational infrastructures, and extreme governmental and administrative flaws as inevitable outcomes of the fall of the caliphate. During this historical period, Sufism,on the one hand, managed to turn into a religious authority for the public to escape the existing social pressures. On the other hand, it became a shelter for the cultural élite in remote places. Some of the factors that persuaded the public to turn to Sufism included the simple life of its representatives, their abiding by and resorting to religious laws<br />and promoting and following them, and complying with government regulations. This trend was welcomed by people and some rulers for two reasons: Sufism granted legitimacy to the structure of dominant power in society and decreased people’s suffering from social calamities. The interest of local rulers and authorities in Sufism played a role in the construction and financial support of Khanqahs (a building for gatherings of a Sufi brotherhood). The rise of this order, alongside its positive spiritual effects, caused some harms as well. It resulted in the escalation of determinism more<br />than ever before. Moreover, the dissemination of Sufism among the public led to its banality, frailty, and decline during later centuries. Following a historical method, this paper investigates the process of spread of Sufism in Iran.هجوم مغول به ایران موجبات گسترش ناامنی وتخریب زیرساخت های تمدنی را فراهم آورد که با خلاء حکومتی و اداری ناشی از سقوط خلافت همراه بود. در این عرصه تاریخی آیین تصوف توانست از سویی به مرجعی برای توده مردم جهت گریز از فشارهای اجتماعی تبدیل گردد و از سویی دیگر، در مناطق دور از دسترس، ملجأ و پناهگاه نخبگان فرهنگی باشد. ویژگی هایی نظیر ساده زیستی، تسلیم و توکل، همگونی با شریعت و عدم مزاحمت برای حکومت در اقبال عمومی به آیین تصوف مؤثر بود. این آیین از دو منظر مشروعیت بخشی به ساختار قدرت و تسکین آلام اجتماعی مورد نظر مردم و برخی حکام قرار گرفت. علاقه حکام و بزرگان محلی به تصوف، در ساخت و پشتیبانی مالی خانقاه ها تأثیر به سزایی گذاشت. اما در کنار تأثیرات مثبت روانی، این آیین آسیب هایی را نیز در پی داشت؛ جبرگرایی در جامعه بیش از پیش رواج یافت و از سویی گسترش تصوف در بین عوام منجر به ابتذال، بی مایگی و انحطاط این آیین در قرون بعدی شد. نوشتار حاضر با روش تحقیق تاریخی، چگونگی رواج آیین تصوف در ایران را مورد بررسی قرار داده است.https://is.iranology.ir/article_711287_b74574167c280d6c96454cb7bc0717ba.pdfبنیاد ایران شناسیمطالعات ایران شناسی۲۴۷۶_۲۹۸۹4420190220Zoroastrians’ Temple in the World Heritage Site in Iran: A Glance at Yazd Atash Behramنگاهی به آتشکده یزد(آتش ورهرام)؛ نیایشگاه زرتشتیان در شهر جهانی ایران2134711289FAمسعودحاجی زاده میمندیاستادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه یزدهادینگهبانیپژوهشگر بنیاد ایران شناسینسرینخرم نژادپژوهشگر بنیاد ایرانشناسی (نویسنده مسئول)Journal Article20240218As one of the ancient and well-reputed cities of Iran, Yazd possesses numerous material and spiritual treasures. Since long ago, this city has been knownas the city of patient people, house of worship, and the city of qanats (underground channels),qunut (a supplication type of prayer made when standing in Islam), and qana’at (contentment). It was recognized as a World Heritage Site in Iran in 2018. The Zoroastrians of Yazd are among the early inhabitants of this land; they have lived there for several centuries and preserved many of their ancient customs and traditions until the present day. The purpose of this paper is to introduce one of the very important and respectable temples of Iranian Zoroastrians,called Yazd AtashBehram, as a noteworthy Iranian cultural and civilizational heritage. This study, which was conducted following the documentary and library methods as well as field method (through conducting interviews with local informants), introduces the architecture, background, and functions of this fire temple.شهر یزد به عنوان یکی از شهرهای باستانی و خوشنام ایران دارای سرمایه های مادی و معنوی فراوانی است. این شهر از گذشته به عنوان جایگاه مردمی صبور، شهر دارالعباده، شهر قنات، قنوت و قناعت و در سال 1397 به عنوان شهر جهانی در ایران شناخته شده است. زرتشتیان یزد از جمله گروه های دیرپای این سرزمین هستند که طی قرن ها در این شهر زیسته اند و بسیاری از آداب و رسوم خود را تا به امروز حفظ نموده اند. نوشتار حاضر درصدد معرفی یکی از نیایش گاه های بسیار مهم و مورد احترام زرتشتیان ایران به عنوان یکی از میراث های قابل توجه فرهنگ و تمدن ایران است که از آن به نام زیارتگاه «آتش ورهرام » یاد می شود. روش پژوهش، مطالعه اسنادی و کتابخانه ای به همراه روش مطالعه میدانی و مصاحبه با مطلعین محلی بوده است. همچنین به معرفی معماری آتشکده، پیشینه و کارکردهای آن پرداخته شده است.https://is.iranology.ir/article_711289_a2b598f84718f4e861413e57ebbeaf31.pdfبنیاد ایران شناسیمطالعات ایران شناسی۲۴۷۶_۲۹۸۹4420190220From Mujkan Gate in Hulwan to Sarmaj Castle in Hersin (Etymology of the word “Maj” and a Suggestion for the Appellation of Two Ancient Toponyms in the West of Iran)از دروازه ماجکان در حلوان تا قلعه سرماج در هرسین:(ریشه شناسی واژه «ماج » و پیشنهادی برای وجه تسمیه دو جاینام باستانی در غرب ایران)3546711306FAایرجرضاییدکترای باستان شناسی دانشگاه تهرانJournal Article20240218Relying on historical-descriptive and field methods, the present study examines the concept and roots of the word “maj” in two ancient toponyms in the west of Iran in Kermanshah province. Sarmaj is the name of a village in Hersin County near Behistun. In spite of its great archeological and historical significance, the etymology of the name of this village is not clear. Apparently, the Arabicized word “maj” in the early Islamic texts, which still exists in the Kurdish language as mazh (mɒʒ),is rooted in terms “maghu” and “magu” in ancient Avestan and Parsi languages. This word later appeared as “mogh” and “majus” in Persian and Arabic, respectively. Based on some morphological and historical proofs, the author believes that the name of this village and the name of the ancient gate or neighborhood of Majkan in the historical town<br />of Hulwan (the present sarpol-e Zahab) were used during the early Islamic period by those who had newly converted to Islam to refer to the advocates of earlier religions (Zoroastrianism or Mithraism) and their residing areas.این نوشتار با روش تاریخی- توصیفی و بهره گیری از پژوهش های میدانی به بررسی مفهوم و ریشه واژه «ماج » در دو جاینام باستانی غرب ایران، واقع در استان کرمانشاه پرداخته است. «سرماج » نام روستایی در شهرستان هرسین، در نزدیکی بیستون است که باوجود اهمیت فراوانی که از نقطه نظر تاریخی و باستان شناسی دارد، اما ریشه نام و وجه تسمیه آن نامشخص است. به نظر می رسد،<br />واژة تعریب شده «ماج » در متون اوایل دوره اسلامی، که هنوز هم در زبان کُردی بصورت «ماژ » باقی مانده است، ریشه در اصطلاح «مغو » و «مگو » در زبان های اوستایی و پارسی باستان دارد. واژه مذکور بعدها به شکل «مغ » و «مجوس » در زبان های فارسی و عربی ظاهر گردید. نگارنده با توجه به برخی شواهد واژه شناسی و تاریخی، معتقد است که نام این مکان و همچنین نام دروازه یا محله قدیمی «ماجکان » واقع در شهر تاریخی حلوان (سرپل ذهاب کنونی)، هر دو نام هایی بوده اند که در اوایل دوره اسلامی از جانب جمعیت نومسلمانان به پیروان آیین پیشین (زرتشتی یا مهرپرستی) و زیست گاه های مرتبط با آنان اطلاق می شده است.https://is.iranology.ir/article_711306_ac49ea83387a8aab14d016e0ee62c5c8.pdfبنیاد ایران شناسیمطالعات ایران شناسی۲۴۷۶_۲۹۸۹4420190220An Analytic Review of the Inscriptions of Jameh Mozaffari Mosque in Kermaneبازشناسی و تحلیل کتیبه های مسجد جامع مظفری کرمان4766711308FAفریداحمدزادهدانشجوی دکتری باستان شناسی دوره اسلامی دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)حامیدنورسیدانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی دوره اسلامی دانشگاه هنر اصفهانمریمهنرداندانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی دوره اسلامی دانشگاه هنر اصفهانJournal Article20240218Jameh Mozaffari Mosque of Kerman is one of the architectural masterpieces of the 8th century (AH). However, in spite of the variety of its decorative inscriptions during the various Islamic periods, it has never been the focus of a comprehensive research. Therefore, following a descriptive-analytic-historical approach and benefitting from historical documents and field observations, the present study was conducted to identify, investigate, and analyze the contents and dates of these inscriptions. The findings indicate that the inscriptions of this mosque are mainly on religious themes. In addition to the inscriptions of the Muzaffarid period, some more were added to the Jameh Mozaffari Mosque of Kerman during the Safavid, Qajar, Pahlavai, and more recent periods. Thuluth and Banna’i or M’aqali scripts have been mainly used in decorating the inscriptions. Moreover, it seems that the political and social conditions of each period have played significant roles in choosing specific Qur’anic verses for the writing of inscriptions.مسجد جامع مظفری کرمان، از بناهای شاخص و برجسته معماری قرن هشتم هجری قمری محسوب می شود که با وجود تنوع تزئینات کتیبه نگاری در طول دوره های مختلف اسلامی، تاکنون تحقیق جامعی پیرامون آن انجام نگرفته است. این نوشتار با هدف شناخت، مطالعه و تحلیل مضامین کتیبه ها و تاریخ نگارش آنها، در مسجدجامع مظفری کرمان به روش توصیفی- تحلیلی- تاریخی با استفاده از منابع اسنادی و مشاهدات میدانی نگارش یافته است. یافته های پژوهش نشان می دهد موضوع عمده متون کتیبه های مسجد جامع مظفری کرمان مذهبی است و علاوه برکتیبه های دوره آل مظفر، کتیبه هایی در دوران صفویه، قاجار، پهلوی و معاصر به بنای مسجد جامع مظفری کرمان الحاق شده است. خط ثلث و کوفی بنایی - معقلی بیشترین کاربرد را در تزئین کتیبه ها داشته است. همچنین به نظر می رسد شرایط سیاسی و اجتماعی هر دوره در انتخاب آیات قرآنی برای نگارش کتیبه ها تأثیر بسزایی داشته است.https://is.iranology.ir/article_711308_71035c3ea79a8891e99d4d2b9f814d33.pdfبنیاد ایران شناسیمطالعات ایران شناسی۲۴۷۶_۲۹۸۹4420190220A Study of the Development of a Branch of Iranian Parthian Dynasty in Armeniaبررسی روند شکل گیری شاخه ای از خاندان اشکانی ایران در ارمنستان6781711311FAپطروسواردانیاندانشجوی کارشناسی ارشد ایران شناسی دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20240218During the reign of Vologases I, Armenia turned into the main problem fueling the competition between the Arscasid (Parthian) Dynasty and the Roman Empire. The war between the two great powers over Armenia finally ended with the victory of Parthians, and the brother of the Parthian King was crowned as the King of Armenia. As a result, a branch of Parthian Dynasty was developed in this land. Following a historical researchmethod, the present study was mainly intended to explore the process of Iranian Parthians’ coming to power in Armenia and identify the determining factors<br />in this regard. The findings demonstrate that the Parthian branch in Armenia was formed under the influence of some external factors, such as competitions between Iran and Rome, and certain internal factors, such as the interestof Armenian aristocrats and public in Parthians.در زمان پادشاهی بلاش اول، ارمنستان به مسئله اصلی مورد رقابت شاهنشاهی اشکانی و امپراطوری روم تبدیل شد. درنهایت جنگ و جدال دو قدرت بر سر ارمنستان، به نفع اشکانیان به اتمام رسید و برادر شاه اشکانی بر تخت پادشاهی ارمنستان جلوس کرد. بدین ترتیب شاخه ای از خاندان اشکانی در ارمنستان شکل گرفت. هدف اصلی نوشتار حاضر، بررسی روند قدرت یابی اشکانیان ایران در ارمنستان و نیز شناسایی عوامل مؤثر بر آن است. تحقیق حاضر با استفاده از روش مطالعه تاریخی انجام شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهند که شاخه خاندان اشکانی در ارمنستان، تحت تأثیر برخی عوامل خارجی یعنی رقابت های ایران و روم و برخی عوامل داخلی از جمله علاقه اشراف و مردم ارمنستان به اشکانیان، شکل گرفته است.https://is.iranology.ir/article_711311_77db737dee7cc1c8dab035085061bb44.pdfبنیاد ایران شناسیمطالعات ایران شناسی۲۴۷۶_۲۹۸۹4420190220Caravanserais of the Network of the Silk Road in Iran in Traveloguesکاروانسراهای شبکه راه ابریشم ایران در سفرنامه ها82106711312FAسید محمدبهشتیاستادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگریناصرتکمیل همایوناستاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیعبدالمهدیهمت پوردانشجوی کارشناسی ارشد ایران شناسی دانشگاه شهید بهشتی (کارشناس پژوهشکده باستان شناسی) (نویسنده مسئول)Journal Article20240218Travelogues are one of the most important historical documents of Iran. Thetravelers, who came to Iran with diverse political, economic, and religious purposes, viewed this country from different angels. Following a descriptive-historical method, this paper aims to study and explore the caravanserais on the Silk Road, which was a very important ancient network of trade routes that connected the East and the West. Given the residence of travelers in these roadside inns, their views of such places could be of particular significance in historical studies of Iran. It seems that, in spite of their<br />accurate explanations and reports, the travelers made some mistakes in presenting the data, which must be taken into consideration when using their travelogues as research references and data sources.سفرنامه ها یکی از مهمترین اسناد تاریخی ایران هستند؛ مسافرانی که با اهداف مختلف سیاسی، اقتصادی و مذهبی وارد ایران می شدند، از زوایای متفاوتی به ایران می نگریستند و آنها را ثبت می کردند. نوشتار حاضر با روش توصیفی - تاریخی و با استفاده از منابع کتابخانه ای درصدد است تا کاروانسراهای موجود در راه ابریشم را مطالعه و بررسی نماید. با توجه به اطراق مسافران در این کاروانسراها، زوایای مطرح شده از جانب آنها می تواند در پژوهش های تاریخی ایران حائز اهمیت ویژه ای باشد. به نظر می رسد در ارائه اطلاعات از سوی سیاحان، با وجود شرح های بسیار دقیق، خطاهایی نیز راه یافته است که در هنگام بهره برداری از مطالب باید مدنظر قرار گیرد.https://is.iranology.ir/article_711312_2b4bbd84b5efc339818573ba663b06d5.pdf