بنای سرخه دیزه، قلعه ای ساسانی بر سر شاهراه خراسان

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستا نشناسی دانشگاه مازندران (نویسنده مسئول)

2 استاد گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران

چکیده

در روستای سرخه دیزه از توابع کرند غرب بقایای بنایی باستانی قرار دارد که گاهنگاری آن احتمالاً مربوط به دوران ساسانی است. در متون تاریخی و سفرنامه های دوران اسلامی اشاره های بسیاری به قلعه ای نظامی در منطقه ای به نام مَرج القلعه و روستای مورد بحث شده است. غرب ایران در اواخر دوران ساسانی اهمیت فراوانی پیدا کرد. کرمانشاه در این دوران مورد توجه شاهان ساسانی قرار گرفت. یکی از عواملی که این منطقه را مورد توجه قرار داد عبور شاهراه خراسان از کرمانشاه است، این جاده تجاری در واقع مسیر اصلی ورود از بین النهرین به نجد ایران است که مسیر تجاری پراهمیتی را به وجود آورده بود و از چند هزار سال پیش از میلاد مورد توجه بوده است. بنای مورد بحث درست در گردنة پاتاق قرار گرفته، این گردنه موقعیت استراتژیک و فوق العاده حساسی دارد و در طول تاریخ ارزش نظامی بسیاری داشته است. این نوشتار بر آن است تا با رویکرد جغرافیای تاریخی و تحلیل و تطبیق داده های باستان شناسی با اطلاعات ذکر شده در منابع صحت اطلاعات جغرافیانویسان در ارتباط با قلعه سرخه دیزه و مرج القلعه را بررسی کند و گاهنگاری و کاربری احتمالی آن را بیان کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sorkhah Dizah: A Sassanid Castle on Khorasan Highway

نویسندگان [English]

  • Saba Gholami 1
  • Seyyed Rasool Mousavi Haji 2
1 PhD candidate of archaeology, University of Mazandaran (corresponding author).
2 Professor at the archaeology Department, University of Mazandaran
چکیده [English]

In Sorkhah Dizah Village in West Kerend District, there are the remains of an ancient structure which possibly dates back to the Sassanid Period. In historical texts and travelogues of the Islamic period, several references have been made to
a military castle in Sorkhah Dizah village in a region called Murj al-Qalah. The western regions of Iran, particularly Kermanshah, were of great importance during the late Sassanid period and attracted the attention of Sassanid Kings. One of the reasons prompting this attention was the existence of Khorasan Highway, which was the main route connecting Mesopotamia to the Plateau of Iran. Moreover, it was an important commercial road, which has been a center of attention since several thousand years before Christ. The mentioned ancient structure is along Patagh mountain pass, which has a strategic and extremely sensitive location and has always enjoyed great military value in the course of history. Following a historical approach to geography and through analyzing archaeological data and comparing them with the existing data in related sources, this study is intended to examine the truth of the data provided by geographers in relation to Sorkhah Dizah Castle and Murj al-Qalah and investigate the chronology and potential functions of the castle.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sorkhah Dizah Castle
  • Kerned
  • Murj al-Qalah
  • Sassanid Period
  • historical geography