مطالعات ایران شناسی

مطالعات ایران شناسی

نسبت هویت دیداری و دینی در آیین‌های سوگواری محرم (مطالعۀ موردی: عَلَم‌‌برداری و نخل‌‌گردانی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/is.2024.2035573.1024
چکیده
هویت ایرانی در آیین‌های مختلف جامعه ازجمله مناسک دینی نمود یافته که بخش مهمی از آن در آیین‌های سوگواری محرم تجلی پیدا کرده است. مسئلۀ این مقاله از چگونگی تناظر هویت دیداری این آیین‌ها با هویت دینی آنها نضج می‌گیرد و ما را با این پرسش اصلی مواجه می‌سازد که نسبت هویت دیداری و هویت دینی آیین‌های عَلَم‌گردانی و نخل‌گردانی چیست؟ براین‌اساس، تبیین هویت دیداری و دینی در آیین‌های علم‌‌برداری و نخل‌گردانی هدف این مقاله بوده است. برای دستیابی به این هدف، عناصر و نماد‌های بصری آیین‌های مذکور، به روش توصیفی- تحلیلی مطالعه و با ابعاد پنج‌گانۀ هویت دینی (عاطفی، اعتقادی، مناسکی، دانشی و پیامدی) نسبت‌یابی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که زبان بصری به‌کار‌رفته در شبکۀ عناصر، نمادها و سازه‌های دیداری نخل و علم عمدتاً نشانگر دو بعد «اعتقادی» و «دانشی» است. زمانی که علم و نخل، با حضور مشارکت‌کنندگان (عزاداران) تبدیل به مناسک یعنی علم‌برداری و نخل‌گردانی می‌شوند، دو بعد «عاطفی» و «پیامدی» را فرامی‌خوانند. درواقع، نظام بصری علم و نخل به‌طور مستقیم این دو بعد را نشان نمی‌دهند، بلکه در مناسک علم‌برداری و نخل‌گردانی بروز و ظهور می‌یابند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Relationship between Visual and Religious Identity in Muharram Mourning Rituals (A Case Study of Alam-bardari and Nakhl-gardani)

نویسندگان English

Mahmoud Torabi Aghdam 1
Ali Asghar Fahimifar 2
1 Ph.D. of Art Research, Art Research Group, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Art Research Group, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

Iranian identity is manifested in various Iranian traditions, including religious traditions, an important example of which is Muharram mourning rituals. To examine how the visual identity of these rituals corresponds to their religious identity, this article explores this relationship in two such rituals: alam-bardari (“banner bearing”) and nakhl-gardani (“palm tree bearing”). To that end, this descriptive-analytical study matches the visual elements of the two rituals with either of the five aspects of religious identity, namely the emotional, doctrinal, ritualistic, epistemological, and consequential. It finds that the visual language of the elements, symbols, and visual structures used in the alam and nakhl — the eponymous structures carried in the rituals — is primarily doctrinal and epistemological when viewed in isolation. However, when these structures appear in the presence of mourners during the rituals, they come to represent the emotional and consequential aspects. In other words, the latter two aspects are not inherently evident in the alam and nakhl but rather manifest during the rituals.

کلیدواژه‌ها English

Muharram
Visual Identity
Religious Identity
Alam-bardari
Nakhl-gardani
Mourning Ritual