مطالعات ایران شناسی

مطالعات ایران شناسی

نسبت تاریخ فرهنگی با مطالعات ایران شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار تاریخ فرهنگی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
10.22034/is.2026.2084999.1095
چکیده
امروزه بیش از پنجاه سال از شکل­گیری و کاربستِ رویکرد تاریخ فرهنگی در حوزه دانش تاریخ و سایر دانش‌های مرتبط با آن می­گذرد. در این فرایند زمانی، اساساً شاهد تلاش مورخان فرهنگی و پژوهشگران سایر حوزه­های مرتبط با علوم انسانی- اجتماعی برای ارائه خوانش چندلایه­ای و عمیق­تر از رخدادهای تاریخی و اجتماعی هستیم. به گونه­ای که مکاتب فکری گوناگونی در پهنه اروپا از جمله سنّت فرانسوی مکتب آنال، سنّت مطالعات فرهنگی انگلیس، سنّت آلمانی و سنّت ایتالیایی شکل گرفته که هر کدام در چارچوب زمینه­های تاریخی و فرهنگی خود با خوانشی متفاوت، به تاریخ فرهنگی اهتمام داشته­اند. هدف از این نوشتار آن است که به سنجش و ارزیابی دقیقی از پتانسیل­های روشی، محتوایی و معرفت‌شناسی تاریخ فرهنگی ژرداخته شود تا عیار و اعتبار آن برای بهره‌گیری در پژوهش­های ایران‌شناسی و شکل­گیری تاریخ­نگاری فرهنگی به دست آید. دستاورد بحث نشان می‌دهد که تاریخ فرهنگی همچون مطالعات ایران‌شناسی دارای رویکردی خُرد و جزئی­نگرانه است که در تولید معرفت به گروه­های فراموش‌شده اجتماعی می­نگرد و به انعکاس صداهای دوردست و حاشیه­ای می‌پردازد. هر دو رویکرد تاریخ‌نگاری فرهنگی و مطالعات ایران‌شناسی با اتکا به روش‌های کیفی و ترکیبی برآمده از دانش‌های گوناگون بر آن هستند تا تفسیرهای چندگانه را جایگزین روایت‌های یکّه و منحصربه‌فرد از گذشته تاریخی نماید. این امر باعث شده تا جهت‌گیری تاریخ از مطالعه گذشته به‌سوی بررسی حال و اکنون و آینده، تغییر یابد. در نتیجه، محصولِ کار نگرش تاریخ فرهنگی و ایران‌شناس را می‌توان در نوعی کاربردی­سازی تاریخ در باب مقوله فرهنگ مشاهده کرد و این در حالی است که تاریخ‌نگاری سنتی از گذشته‌های دور تا اواخر قرن بیستم میلادی صرفاً به جنگ‌ها و شرح حال پادشاهان و نخبگان سیاسی- نظامی محدود می‌شد. تاریخ فرهنگی ضمن پایان دادن به رویکرد نخبه‌گرا، باعث شده تا همگان را به سمت سویه‌های متکثر اجتماعی و فرهنگی هدایت کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The relationship between cultural history and Iranian studies

نویسنده English

mohammad amir ahmadzadeh
associate professor of cultural history
چکیده English

The issue of the present research is shaped by examining the nature and dimensions of cultural history and proceeds with the fundamental question of what are the main intellectual actors of new cultural history, the epistemological grounds of its emergence, the postmodernist roots and the characteristics of this approach? What is certain is that new cultural history is a new method in which the historian changes his attention from “objective positions to intellectual representations”. In such an approach, a group of new sources and data - which historians had previously ignored - are presented, and studies based on them will lead to the discovery of hidden realities and new analyses of tradition and the past. Therefore, the subject or subject in “cultural history” is the same “intellectual representations”. The “cultural historian” is confronted with the “symbolic matter” and the “interpretation of the symbolic matter” throughout his work, unlike other historians - who are in search of historical objectivity. Whereas the social historian deals with objects rather than seeking the symbolic.

کلیدواژه‌ها English

Cultural history
cultural studies
modern cultural history
European historiography