مطالعات ایران شناسی

مطالعات ایران شناسی

نامه اردوان سوم اشکانی به شهر شوش،سندی از تعامل وچگونگی اداره شهرهای یونانی نشین در دوره اشکانیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه تاریخ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران ایران
10.22034/is.2026.2096296.1106
چکیده
شوش در دورة سلوکی به یکی از مهم‌ترین شهرهای هلنیستی جنوب غربی ایران تبدیل شد و با استقرار مهاجران یونانی و مقدونی و شکل‌گیری نهادهای سیاسی و اداری مبتنی بر الگوی «پولیس»، نوعی خودگردانی شهری را تجربه کرد. با وجود انتقال قدرت به اشکانیان، شواهد کتیبه‌ای و باستان‌شناختی نشان می‌دهد که بخشی از ساختارهای سیاسی، اداری و فرهنگی هلنیستی شوش در دورة اشکانی نیز استمرار یافت. یکی از مهم‌ترین اسناد برای بررسی این تداوم و در عین حال چگونگی رابطة حکومت اشکانی با شهرهای یونانی‌نشین، نامه اردوان سوم به شهر شوش در اوایل سدة نخست میلادی است. این پژوهش با رویکردی تاریخی ـ تحلیلی و با تکیه بر متن نامه اردوان سوم، کتیبه‌ها، شواهد سکه‌شناختی و منابع تاریخی و پژوهش‌های جدید، به بررسی ساختار سیاسی و اداری شوش و مناسبات میان حکومت اشکانی و نهادهای شهری آن می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شوش در این دوره همچنان از برخی نهادها و رویه‌های سیاسی ـ اداری برگرفته از سنت پولیس، از جمله شورا، مجمع شهری و سازوکار انتخاب مقامات، برخوردار بود و زبان و فرهنگ یونانی نیز همچنان در عرصة عمومی و اداری شهر حضور داشت. با این حال، نامة اردوان سوم نشان‌دهندة افزایش مداخله مستقیم شاه اشکانی در امور داخلی شهر و محدود شدن دامنة استقلال نهادهای شهری است. تأیید انتخاب مجدد هستیائوس، علی‌رغم مغایرت آن با یکی از مقررات شهری، بیانگر آن است که شاه اشکانی می‌توانست در موارد مورد اختلاف میان نهادهای شهری، مداخله و تصمیم نهایی اتخاذ کند. ازاین‌رو، شوش در دورة اردوان سوم نه شهری کاملاً مستقل و خودگردان و نه شهری کاملاً تابع دستگاه اداری مرکزی بود؛ بلکه نمونه‌ای از تداوم نهادهای هلنیستی در چارچوب اقتدار فزایندة سلطنت اشکانی به شمار می‌رفت. نامة اردوان سوم از این منظر، سندی مهم برای شناخت الگوی تعامل، نظارت و اعمال اقتدار حکومت اشکانی بر شهرهای یونانی‌نشین ایران است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Letter from Ardawan (Artabanus) III of Parthia to the city of Susa, a document of the interaction and administration of Greek-populated cities during the Parthian period

نویسنده English

hassan esmaeili
Department of History, Faculty of Law and Social Sciences, Payame Noor University Tehran Iran
چکیده English

One of the most important documents left from the Parthian rule in the city of Susa is the letter of Artabanus III, which is engraved on marble. This inscription formed the basis of a large marble statue called Hastiaius, which his father Asius built in 25 and 26 AD in memory of his election as treasurer and chairman of the Judiciary of the city of Susa with the approval of Ardavan III. Susa, was one of the cities that were considered since the time of Alexander, and during the Seleucid period Greeks and Macedonians settled in this city, and this city was renamed Eulaios Seleucia. Greek culture and civilization remained there for several years. During the Parthian period, although the city was captured by them, Greek culture remained for a long time and Artabanus 's letter in Greek is a proof of this fact. since then the independence of the city and the influence of Greek culture has decreased. The issue of Greek cities in the Parthian realm such as Susa and the different structure of these cities, which was the result of the influence of Hellenistic culture in Iran, as well as the Parthian attitude and relations with this city, is an important issue that is analyzed in this article.

کلیدواژه‌ها English

Susa
Letter of Artabanus III
Seleucids
Parthians
greeks