بازشناسی راه بزرگ خراسان در استان مرکزی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

کارشناس ارشد باستان شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی

چکیده

موضوع پژوهش حاضر، بازشناسی راه بزرگ خراسان و منزلگاه های آن در استان مرکزی است. با بهره برداری از متون تاریخی و جغرافیایی و بررسی ها و کاوش های باستان شناسی، هدف پژوهشگر پاسخگویی به این پرسش است که این شاهراه از کدام شهرهای استان گذر می کرده و جایگاه سیاسی و اقتصادی استان مرکزی در ادوار مختلف در رابطه با راه بزرگ خراسان چه بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که استان مرکزی و به خصوص نواحی شمالی این استان در محدوده های فعلی دو شهرستان ساوه و زرندیه نقش مهمی در این راه از پیش از اسلام تا دوره صفوی ایفاء می کردند. منزلگاه های دکان، سوسن نقین، داودآباد، مصدقان، روذه، دروذ، وبروه و مشکویه قبل و بعد از ساوه از جمله مهم ترین منزلگاه ها در مسیر راه بزرگ خراسان بودند که بر اساس فاصله های بیان شده در منابع باید همگی در استان مرکزی و در منطقه نوبران، دشت ساوه و حدفاصل ساوه و تهران فعلی قرار گرفته باشند. در این میان چهار روستا به نام های مصدقان، سوسن نقین، دکان و دروذ را می توان در منطقه نوبران ردیابی نمود. سوس ننقین به همان اسم در منطقه باقی است اما مصدقان، دکان و دروذ را می توان تحت عناوین مزلقان، دخان و دروزان که همگی در نزدیکی شهر نوبران و در مسیر راه همدان به ساوه قرار گرفته اند شناسایی کرد. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانه ای و میدانی انجام شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of the Great Khorasan Road in Markazi Province

نویسنده [English]

  • Esmaeil Sharahi
MA in Archeology, General Office for Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism of Markazi Province
چکیده [English]

The present study examines the Great Khorasan Road (Khorasan Highway) and its caravanserais in the Markazi Province. Through benefiting from historical and geographical sources and archeological studies and excavations, the researcher aims to answer the two questions of through which cities in Markazi Province this highway passed, and what the political and economic place of Markazi Province was during different periods in relation to Khorasan Highway. The findings of the study indicate that Markazi Province and, particularly, its northern regions in the present Saveh and Zarandieh counties played a significant role in relation to this highway from the pre-Islamic period until the Safavid era. The caravanserais in Dokan, Susan Naqin, Doudabad, Mosaddeqan, Rozeh, Darouz, Vabarveh, and Mashkuye, located before and after Saveh, were among the most important roadside inns which, based on the addresses given in related sources, must have all been located in Markazi Province and in Nowbaran, on Saveh Plain, and on the way between Saveh and the present day Tehran. Among them, four villages, including Mosaddeqan, Susan Naqin, Doka, and Darouz, can be located in Nowbaran region. Susan Naqin has remained under the same name there; however, Mosaddeqan, Dokan, and Daruz exist under the names of Mazlaqan, Dokhān, and Daruzan, respectively, all near the city of Nowbaran, on the way from Hamedan to Saveh. Following a descriptive-analytic approach, this research was conducted based on library and field studies. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khorasan Highway
  • Saveh
  • Mashkuye
  • caravanserais
  • Islamic period
  • Nowbaran